Khi nào nên tháo đồ đeo ra: mấy tình huống đời thường

Mục này đã có bài chọn đồ đeo theo công việc, cơ địa và thói quen tay. Bài này làm phần còn lại: mấy lúc nên tháo ra — có lúc vì món đồ, có lúc vì chính mình.

Nói trước một điều để khỏi hiểu nhầm: tháo ra không có nghĩa là bỏ, cũng không phải điều gì kiêng kỵ. Nó chỉ là chuyện giữ đồ cho bền và giữ mình cho an toàn.

Đi khám bệnh và chụp chiếu

• Chụp cộng hưởng từ thì phải tháo hết đồ kim loại — máy dùng từ trường rất mạnh, và đây là yêu cầu bắt buộc của cơ sở y tế, không phải lời khuyên.
• Tháo trước ở nhà nếu biết lịch chụp, để khỏi phải gửi đồ vội ở nơi lạ.
• Trước phẫu thuật, trước thủ thuật cũng thường được yêu cầu tháo; cứ hỏi nhân viên y tế.
• Tay bị sưng thì tháo sớm, đừng để tới lúc không tháo ra được nữa.
• Nhập viện thì tốt nhất gửi người nhà giữ thay vì mang theo.
• Nghe theo hướng dẫn của nhân viên y tế — họ có lý do, và lý do đó thuộc chuyên môn của họ.

Thể thao và vận động

• Môn có va chạm thì tháo: bóng đá, bóng rổ, võ — đồ cứng trên tay gây thương tích cho cả hai bên.
• Tập tạ và kéo xà: vòng cấn vào thanh, vừa đau vừa dễ nứt hạt.
• Mồ hôi nhiều làm dây mau mục và làm đá bám bẩn.
• Đi xe đạp, chạy bộ thì tuỳ món; dây lỏng và mặt dây lắc lư thì nên cất.
• Cất vào túi nhỏ trong balo, đừng để rời trong ngăn kéo tủ đồ chung.

Nước, hoá chất và nhiệt

• Bơi hồ: nước có chất khử trùng, không tốt cho dây và cho một số chất liệu.
• Tắm biển: muối và cát bào mòn, lại rất dễ tuột mất ở chỗ đông người.
• Xông hơi, tắm nước rất nóng: nhiệt và độ ẩm làm keo bong, gỗ nứt.
• Rửa chén, lau nhà, giặt đồ: nước tẩy rửa là thứ hại nhất trong danh sách này.
• Xịt nước hoa và keo tóc trước, đeo sau — thứ tự đơn giản mà giữ đồ bền hơn hẳn.
• Kem chống nắng và kem dưỡng cũng nên thoa trước cho khô rồi mới đeo.

Bếp núc và việc nhà

• Nhào bột, sơ chế thực phẩm: vừa mất vệ sinh vừa khó rửa sạch kẽ.
• Đứng bếp lửa lớn: kim loại dẫn nhiệt, và đồ đeo vướng vào quai nồi là tình huống nguy hiểm.
• Dùng máy xay, máy trộn hoặc bất cứ máy có bộ phận quay — dây và vòng cuốn vào máy là tai nạn thật.
• Làm vườn: đất, phân bón, và nguy cơ xước.
• Sửa chữa, khoan đục: tháo hết, kể cả nhẫn.

Ngủ

• Dây chịu lực kéo cả đêm thì mau giãn và mau đứt.
• Vòng cấn tay khi nằm nghiêng, và một số người tê tay vì việc này.
• Trẻ nhỏ thì tuyệt đối không đeo khi ngủ — dây quàng cổ là rủi ro thắt cổ, và hạt rơi ra là vật nuốt phải.
• Để một khay nhỏ ở đầu giường thì việc tháo ra thành thói quen, không thành việc phải nhớ.
• Người quen đeo cả đêm mà không sao cũng có — cái này tuỳ món và tuỳ người, không có luật chung.

Đi xa và qua cửa kiểm tra

• Cửa từ ở sân bay và toà nhà thường phải tháo đồ kim loại ra khay — chuẩn bị sẵn thì qua nhanh và không cuống.
• Đừng để món giá trị trong hành lý ký gửi; mang theo người hoặc trong túi xách tay.
• Mang qua biên giới thì lưu ý chất liệu: một số vật liệu có quy định riêng, và quy định thay đổi theo thời gian nên hỏi cơ quan có thẩm quyền trước chuyến đi.
• Ở khách sạn thì cất vào két hoặc mang theo, đừng để trên mặt bàn.
• Chụp ảnh món trước khi đi — cần khi khai báo hoặc khi mất.

Khi món không vừa nữa

• Tay thay đổi theo mùa và theo cân nặng; vòng chật quá thì cấn, lỏng quá thì tuột mất.
• Chật tới mức khó tháo thì xử lý sớm, đừng chờ tới lúc tay sưng.
• Thợ nới hoặc thay dây được với phần lớn món, rẻ hơn mua mới.
• Không tự cắt, tự bẻ — hỏng hẳn thì không sửa lại được.
• Tháo không ra và tay đang sưng đau thì tới cơ sở y tế, họ có dụng cụ cắt an toàn.

Khi da phản ứng

• Ngứa, mẩn đỏ, da đổi màu chỗ tiếp xúc thì tháo ra và ngừng đeo một thời gian.
• Có thể do kim loại trong dây, do lớp phủ, hoặc do mồ hôi đọng dưới món đồ.
• Thử đổi sang dây chất liệu khác trước khi kết luận là không đeo được.
• Triệu chứng kéo dài hoặc lan rộng thì hỏi bác sĩ, đừng tự đoán nguyên nhân.
• Đừng cố đeo tiếp cho đủ ngày vì nghe ai đó nói phải đeo liên tục — không có căn cứ nào, mà da thì phản ứng thật.

Trẻ nhỏ và người lớn tuổi

• Trẻ dưới ba tuổi thì hạn chế hẳn: hạt nhỏ là vật nuốt phải nguy hiểm, dây là rủi ro thắt cổ.
• Không đeo cho trẻ khi ngủ, khi chơi một mình, khi ở nhà trẻ.
• Trẻ lớn hơn thì dạy cách tháo ra trước khi bơi, trước khi chơi thể thao.
• Người lớn tuổi khớp tay khó co thì chọn loại dễ tháo, tránh khoá nhỏ li ti.
• Người có bệnh phải đo hoặc chụp thường xuyên thì chọn món tháo nhanh.
• Da người lớn tuổi mỏng hơn, món cứng cấn lâu dễ gây trầy — kiểm chỗ tiếp xúc định kỳ.

Giữ chỗ tháo ra cho tử tế

1. Một chỗ cố định — khay ở đầu giường, hộp nhỏ ở bàn, túi trong ví.
2. Không để ở mép bồn rửa; đây là nơi mất đồ nhiều nhất trong nhà.
3. Đi xa thì mang hộp cứng nhỏ, đừng bọc giấy ăn rồi nhét túi.
4. Tháo ở nơi công cộng thì cất ngay vào túi có khoá kéo, không đặt tạm lên bàn.
5. Lau khô mồ hôi trước khi cất, nhất là khi cất lâu.

Đeo lại sau một thời gian cất

• Kiểm dây trước khi đeo lại — dây để lâu vẫn lão hoá, nhất là dây thun.
• Lau sạch bụi và mồ hôi cũ bằng khăn mềm khô.
• Kiểm chốt và mối nối xem còn chắc không.
• Đeo thử nửa ngày trước khi đeo cả ngày, nhất là nếu trước đó từng bị kích ứng.
• Thấy nứt hoặc chốt lỏng thì mang đi thay dây trước, đừng đeo liều rồi mất hạt.

Về mấy lời hay nghe

• "Tháo ra là mất thiêng" — không có cách nào kiểm chứng, và câu này thường xuất hiện ở chỗ có người bán hàng.
• "Phải đeo đủ một trăm ngày" — cũng vậy; trong khi da bị kích ứng thì là chuyện có thật và đo được.
• "Người khác chạm vào thì phải làm lại" — tiện cho việc bán thêm một lượt dịch vụ.
• Nguyên tắc gọn: lời khuyên nào đi ngược lại an toàn hoặc đi ngược hướng dẫn y tế thì không nghe.

Một điều đáng nhớ

Món đồ đeo bền hay không phụ thuộc vào mấy chục lần tháo ra đúng lúc nhiều hơn là vào cách lau chùi.

Và trong mọi tình huống ở trên, khi phải chọn giữa giữ món đồ trên người và làm đúng việc an toàn, thì lựa chọn không cần cân nhắc.

Câu hỏi thường gặp