Phòng khách kiêm chỗ ăn, chỗ học, chỗ ngủ: bày cho một phòng nhiều vai

Trong rất nhiều căn nhà Việt, phòng khách không chỉ là phòng khách. Nó là chỗ ăn cơm, chỗ con học bài, chỗ bố mẹ ngủ trưa, chỗ làm việc buổi tối, và đôi khi là chỗ khách ở lại qua đêm.

Bày một phòng như vậy khó hơn bày một phòng chỉ có một vai. Bài này bàn cách sắp để mỗi vai đều dùng được, và để đổi vai không phải dọn dẹp cả buổi.

Liệt kê các vai trước khi kê

Nghe hiển nhiên nhưng rất ít người làm. Viết ra: phòng này dùng vào việc gì, vào giờ nào, mấy người cùng lúc. Danh sách đó quyết định mọi thứ phía sau.

• Vai dùng nhiều nhất được ưu tiên vị trí tốt nhất, không phải vai "sang" nhất.
• Vai chỉ dùng vài lần một năm thì đừng chiếm chỗ cố định.
• Hai vai cùng giờ — con học bài và bố xem tivi — là chỗ phải tách.

Tách bằng cách khác ngoài tường

1. Thảm — cách rẻ nhất để nói "khu này là một khu riêng".
2. Đèn riêng cho từng khu, hiệu quả hơn nhiều người tưởng.
3. Kệ hở lưng ngăn tầm nhìn mà không chặn sáng.
4. Quay lưng ghế — hướng ngồi tự nó đã tạo ra ranh giới.
5. Rèm nhẹ cho khu ngủ, kéo khi cần, vén khi không.

Đồ đa năng: chọn cái nào

Không phải món đa năng nào cũng đáng. Nguyên tắc: đổi vai phải làm được trong dưới một phút, nếu không thì sẽ không ai đổi.

• Đáng: bàn gấp, ghế đôn có hộc, đệm cuộn cất được, bàn nâng hạ.
• Cân nhắc: sofa giường — tiện nhưng nhiều loại vừa ngồi không thoải mái vừa ngủ không ngon.
• Ít đáng: đồ cần tháo lắp bằng dụng cụ, hoặc phải khiêng hai người.

Chỗ cất đồ: phần quyết định phòng có gọn không

Phòng nhiều vai sinh ra nhiều đồ: sách vở, máy tính, chăn gối, đồ chơi. Nếu mỗi thứ không có chỗ cất trong tầm tay thì chúng sẽ nằm trên bàn và trên sofa.

Quy tắc dễ nhớ: đồ dùng ở đâu thì cất gần đó. Chăn gối cất trong đôn cạnh sofa; sách vở trong ngăn dưới bàn; dây sạc trong một hộp nhỏ cố định.

Ánh sáng theo vai

Một đèn trần cho cả phòng là cách chắc chắn khiến mọi vai đều không thoải mái. Ba lớp là đủ:

1. Đèn chung cho lúc dọn dẹp và lúc đông người.
2. Đèn tại chỗ — đèn bàn cho việc học và làm.
3. Đèn dịu cho buổi tối và cho người ngủ sớm hơn.

Ba công tắc riêng quan trọng hơn ba cái đèn đẹp.

Tiếng động: chỗ khó nhất

Một phòng nhiều vai thì tiếng là vấn đề lớn hơn chỗ ngồi. Người xem tivi và người học bài không thể cùng chỗ, nên phần lớn nhà giải quyết bằng giờ giấc chứ không bằng bố trí.

• Thoả thuận khung giờ yên cho việc cần tập trung.
• Tai nghe là khoản đầu tư nhỏ mà đổi được rất nhiều.
• Đồ mềm trong phòng — rèm, thảm, gối — giảm vang rõ rệt.

Khi có khách

Phòng nhiều vai thì luôn có dấu vết sinh hoạt, và chuyện đó bình thường. Một chỗ cất nhanh — cái rổ lớn, ngăn tủ trống — giúp dọn trong năm phút thay vì hai mươi phút.

Đừng thiết kế cả phòng quanh việc tiếp khách vài lần một năm trong khi mười một tháng còn lại nhà bạn sống trong đó.

Đồ bài trí trong phòng nhiều vai

1. Ít mà chắc — mỗi bề mặt thêm một món là thêm một thứ phải dời khi đổi vai.
2. Đặt trên cao hoặc trong kệ, tránh mặt bàn đang phải dùng.
3. Tránh món cần lau kỹ ở khu ăn uống.
4. Một điểm nhìn chính thay vì rải đều khắp phòng.

Đổi vai theo mùa

Mùa hè phòng có thể thành chỗ ngủ vì mát hơn; mùa thi thành chỗ học; Tết thành chỗ tiếp khách. Không cần một bố trí đúng cho cả năm — kê lại hai lần một năm là chuyện bình thường.

Sàn và lối đi

Phòng nhiều vai thì người đi lại nhiều hơn, và sàn là chỗ chịu hậu quả đầu tiên.

• Giữ một lối đi thông suốt từ cửa vào tới các khu, đừng để phải lách.
• Dây điện đi sát tường hoặc luồn dưới thảm có rãnh — dây vắt ngang lối là nguyên nhân vấp phổ biến nhất.
• Thảm phải có đế chống trượt, nhất là khi nhà có người lớn tuổi.
• Đồ chơi và đồ nhỏ cần một cái rổ ở ngay trong phòng, không phải ở phòng khác.

Khi phòng là chỗ ngủ của một người

Người ngủ ở phòng chung — ông bà, người thân ở nhờ, hoặc chính bạn — cần ít nhất ba thứ mà phòng khách thường không có sẵn: chỗ cất đồ cá nhân, một ổ cắm gần chỗ nằm, và một khoảng riêng tư dù nhỏ.

Thiếu ba thứ đó thì người ngủ ở đó luôn thấy mình như khách trong chính nhà mình. Đây là điều đáng để ý hơn mọi chuyện bày biện.

Thử một tháng rồi mới cố định

1. Kê tạm trước, đừng khoan tường và đóng kệ ngay tuần đầu.
2. Ghi lại chỗ nào vướng trong sinh hoạt hằng ngày — cửa tủ không mở hết, phải lách qua ghế, ổ cắm ở xa.
3. Hỏi từng người trong nhà họ thấy bất tiện chỗ nào, vì mỗi người dùng phòng theo cách khác.
4. Sau một tháng mới làm phần cố định, lúc đó bạn đã biết cần gì.

Nhịp sinh hoạt thật luôn khác với hình dung lúc mới kê — và phòng nhiều vai thì khoảng cách đó càng lớn.

Nhà thuê thì làm được tới đâu

• Không khoan tường — dùng kệ đứng, giá treo tự đứng, móc dán loại gỡ được.
• Chọn đồ mang đi được khi hết hạn thuê, đừng đóng theo kích thước phòng này.
• Thảm và rèm là hai thứ đổi phòng nhiều nhất mà không đụng gì tới nhà.
• Chụp ảnh hiện trạng lúc nhận nhà trước khi kê lại bất cứ thứ gì.

Ba điều gọn lại

1. Liệt kê các vai và giờ dùng trước khi kê, ưu tiên vai dùng nhiều nhất.
2. Đổi vai phải làm được dưới một phút, nếu không thì sẽ không ai đổi.
3. Ba công tắc riêng quan trọng hơn ba cái đèn đẹp.